In de meeste regio’s in Nederland is Birch actief op het snijvlak van onderwijs en arbeidsmarkt. Het gaat dan ook steeds vaker over vergroten van de arbeidsproductiviteit: met hetzelfde aantal mensen meer arbeid verzetten, of met minder mensen hetzelfde niveau behouden. Arbeidsproductiviteit is bepalend voor het op peil houden van onze (brede) welvaart en voor het verdienvermogen van Nederland.

Arbeidsproductiviteit gaat daarmee niet alleen over efficiënter werken, maar vooral over slimmer organiseren, beter benutten van talent en het versnellen van innovatie. Niet door harder te werken, maar door anders te werken en door in te zetten op de meest productieve sectoren en bedrijven. In een context van vergrijzing, aanhoudende arbeidsmarktkrapte en snelle technologische ontwikkeling is dat geen keuze, maar vraagt arbeidsproductiviteit een gerichte aanpak.

Het belang van arbeidsproductiviteit wordt ook nationaal onderstreept. In september 2025 presenteerde het Ministerie van Economische Zaken de eerste Productiviteitsagenda. Hierin staan concrete maatregelen om slimmer werken, innovatie en vaardighedenontwikkeling te stimuleren. Onderdeel van de agenda is de oprichting van de Productiviteitsraad, die jaarlijks met aanbevelingen komt om de productiviteitsgroei te versterken.

Deze beleidslijn sluit nauw aan bij de aanpak die Birch al jarenlang hanteert: investeren in medewerkers via Leven Lang Ontwikkelen, het versterken van regionale ecosystemen en het verbinden van onderwijs, overheid en bedrijfsleven.

Productiviteitsgroei wordt in belangrijke mate bepaald door de inzetbaarheid van mensen, ofwel human capital. Daarom werken wij in verschillende regio’s aan human capital agenda’s. We benaderen vraagstukken hierbij zowel vanuit het economische beleidsdomein als het sociale beleidsdomein en stroomlijnen activiteiten. In onder meer Utrecht, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Noord-Holland hebben wij bijgedragen aan de ontwikkeling en uitvoering van human capital agenda’s. In deze trajecten brengen we onderwijsinstellingen, werkgevers en overheden samen rond gedeelde opgaven.

De focus ligt daarbij op:

• arbeidsmarktaanpak gebaseerd op (data)analyse; DNA van de regio en draagvlak
• identificeren van sectoren die het meest bijdragen aan welvaart en welzijn
• het stimuleren van om- en bijscholing naar die geprioriteerde sectoren
• het ondersteunen van sectoren en (mkb-)bedrijven bij de adoptie van innovaties en strategisch HRM-beleid

Deze regionale aanpak maakt het mogelijk om productiviteitsvraagstukken te koppelen aan concrete arbeidsmarkt- en onderwijsinterventies die opgepakt kunnen worden door overheden, onderwijsinstellingen en branchepartijen. Daarmee ontstaat niet alleen meer instroom in tekortsectoren, maar ook een hogere toegevoegde waarde per werknemer.

Interventies zonder concrete doelstellingen en stappenplannen leveren op zich zelf staand niet voldoende groei op. Daarom hoort bij een regionale aanpak ook concrete kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen, die we kunnen meten en monitoren. Tot slot breng je bij voorkeur ook in kaart wat het effect van de aanpak zal zijn op bijvoorbeeld het verdienvermogen en de brede welvaart in de regio, zoals we onder andere voor de Metropoolregio Amsterdam hebben gedaan.

Effectieve samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven werkt als hefboom voor productiviteitsgroei. In ons onderzoek voor Katapult hebben wij in kaart gebracht hoe publiek-private samenwerkingen (PPS’en) bijdragen aan de arbeidsproductiviteit van deelnemende organisaties. PPS’en versnellen de verspreiding van innovatie naar het mkb doordat bedrijven gezamenlijk werken aan nieuwe technologie, gebruikmaken van gedeelde faciliteiten en studenten betrekken bij praktijkgericht onderzoek. Dit verlaagt de investeringsdrempel, versterkt vaardigheden van medewerkers en vergroot het vermogen van organisaties om innovaties toe te passen.

Naast human capital agenda’s werken wij aan toekomstverkenningen en sectoranalyses, zoals voor de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) en verschillende topsectoren. In de MRDH-verkenning, waar de regio ver vooruit kijkt, zien we de impact van arbeidsproductiviteitstijging als randvoorwaardelijk voor het behouden van onze hoge (brede) welvaart. Als we koploper willen worden en blijven is arbeidsproductiviteit een katalysator of zorgt het juist voor zand in de motor. Om oplopende conflicten om schaarser talent te voorkomen kan een regio inzetten op intelligente productiviteitsoplossingen – maar dat gaat niet vanzelf. Met een aantal scenario hebben we de dialoog in de regio kunnen ondersteunen.

Arbeidsproductiviteit hangt ook samen met het realiseren van maatschappelijke transities. Voor de Topsector Energie analyseert Birch hoe projecten zo bijgestuurd kunnen worden dat ze ook arbeidsbesparende maatregelen ontwikkelen en naar de praktijk brengen. Innovatie in duurzame energie kan immers  pas schaal  krijgen als bedrijven ook investeren in automatisering, digitalisering, robotisering en toepassingen van AI. Dit gebeurt veelal in samenwerkingsverbanden, zoals learning communities en consortia, waarin bedrijven, onderwijs en kennispartners gezamenlijk werken aan nieuwe werkwijzen en vaardigheden. Wij zijn dat een sector (of regio) daarin kan sturen.

Arbeidsproductiviteit vraagt om een solide kennisbasis. Daarom draagt Birch bij aan onderzoek en datagedreven beleidsontwikkeling. Door arbeidsmarktdata te analyseren, skills-ontwikkelingen te monitoren en de impact van interventies te evalueren, ondersteunen wij regio’s en sectoren bij het maken van onderbouwde keuzes.

Met de Productiviteitsagenda ligt er een duidelijke nationale koers. De uitdaging ligt nu in de vertaling naar regionale en sectorale uitvoering. Daar ligt een belangrijke rol voor partijen die onderwijs en arbeidsmarkt verbinden en beleidsdoelen kunnen omzetten in concrete interventies.

Birch blijft zich inzetten om samen met regio’s, sectoren en partners te werken aan een arbeidsmarkt waarin talent optimaal wordt benut en innovatie wordt versneld. Zo dragen wij bij aan een productieve, wendbare en toekomstbestendige economie, vandaag én morgen.

Verder praten over arbeidsproductiviteit in jouw regio en hoe je dit kan stimuleren en versnellen? Neem dan snel contact met ons op.