De energietransitie vraagt om duizenden extra vakmensen, terwijl de arbeidsmarktkrapte verder toeneemt. Daarom gaf Energy Innovation NL (voorheen Topsector Energy) de opdracht aan Birch om te onderzoeken hoe arbeidsbesparende innovaties effectief tot stand komen en hoe het criterium arbeidsbesparing beter kan worden ingezet binnen subsidieregelingen. Wij analyseerde bijna honderd innovatieprojecten en ontwikkelde concrete adviezen om innovatiebeleid sterker te richten op arbeidsproductiviteit en succesvolle implementatie.

De energietransitie wordt niet alleen beperkt door technologie, maar steeds vaker door een tekort aan technisch personeel. Energy Innovation NL wilde daarom beter begrijpen hoe innovatieprojecten bijdragen aan arbeidsbesparing en welke rol subsidieregelingen daarbij spelen. De centrale vraag was hoe arbeidsbesparing effectiever kan worden ingezet als beoordelingscriterium, zodat innovaties de energietransitie helpen versnellen ondanks de toenemende arbeidsmarktkrapte.

Birch ontwikkelde een onderzoeksaanpak waarin deskresearch, enquêtes en interviews werden gecombineerd. Eerst werd een populatie van 97 innovatieprojecten samengesteld uit verschillende subsidieregelingen. Vervolgens analyseerden we projectdocumentatie, organiseerden we een survey onder projectpartners en voerden we verdiepende interviews uit met betrokken organisaties.

Naast de evaluatie van bestaande projecten onderzochten we hoe arbeidsbesparing samenhangt met technologische, organisatorische, sociale en juridische factoren. Ook brachten we in kaart welke rol samenwerking, kennisinstellingen, vaardighedenontwikkeling en keteninnovatie spelen bij het realiseren van arbeidsproductiviteit. Op basis hiervan formuleerden we een evaluatie van het huidige subsidie-instrumentarium en een toekomstgerichte adviesagenda voor Energy Innovation NL en RVO.

Het onderzoek liet zien dat arbeidsbesparing in veel innovatieprojecten aanwezig is, maar vaak impliciet blijft. Projecten richten zich meestal eerst op technologische of energetische doelen; arbeidsbesparing wordt vaak pas zichtbaar tijdens implementatie en opschaling. Ook bleek dat productiviteitswinst vooral ontstaat door organisatorische innovatie en betere samenwerking in de keten, terwijl technologie vooral een ondersteunende rol speelt.

Daarnaast identificeerde Birch vier belangrijke aangrijpingspunten voor toekomstig beleid: positioneer arbeidsbesparing explicieter in regelingen, differentieer sterker naar projectfase, stuur meer op randvoorwaarden voor implementatie en opschaling, en benut samenwerking doelgerichter als instrument voor productiviteitsverhoging. Deze inzichten helpen Energy Innovation NL bij de verdere ontwikkeling van subsidie- en investeringsinstrumenten die de energietransitie sneller én met minder arbeidsinzet mogelijk maken

Lees meer over hoe innovatie, arbeidsproductiviteit en de energietransitie elkaar versterken of neem contact op met Birch voor onderzoek naar de effectiviteit van innovatiebeleid.