COMMIT kennissessie: ‘Niet corrigeren maar reflecteren’

Dankzij digitalisering in bijna elke sector groeit de vraag naar personeel met technologische kennis. Eén van de grote uitdagingen in het onderwijs is dan ook: (voldoende) studenten ICT-vaardig maken zodat zij zich goed kunnen voorbereiden op de continu veranderende arbeidsmarkt. Het gaat hier niet alleen om hbo-, wo- en mbo-studenten, maar ook om bijscholing van volwassenen en zelfs om leerlingen in het primair onderwijs. Om dit te bewerkstelligen is de ICT-geletterdheid van docenten van cruciaal belang.

Dit en andere gerelateerde onderwerpen werden op 2 juli besproken tijdens een kennissessie over ICT-toepassingen in het beroepsonderwijs Op de IT-Campus in Rotterdam. Marc van der Meer, bijzonder hoogleraar Onderwijsarbeidsmarkt bij de Tilburg Law School, leidde de interactieve discussie.

Kennis toepassen in het onderwijs
De kennissessie was de laatste sessie uit een reeks van drie kennis- en ontwerpsessies, georganiseerd door Birch in samenwerking met COMMIT/. In deze reeks stond centraal hoe kennis uit het COMMIT/-onderzoek kan worden toegepast in het beroepsonderwijs. Dit onderzoek richt zich op de betekenis van nieuwe ICT-toepassingen op het leer- en werkproces in het onderwijs en op de samenwerking tussen bedrijfsleven en instellingen.

Koppeling met bedrijven in de regio
De eerste presentatie werd gegeven door Matthijs Jaspers van de IT Campus Rotterdam. Dit is een stichting die zich richt op betere aansluiting tussen het onderwijs en het bedrijfsleven in de regio Rotterdam en daarnaast meer en beter regionaal IT-talent wil aantrekken. De stichting bestaat nu 1,5 jaar en richt zich leerlingen in het primair onderwijs t/m het hbo. In heel Nederland ontstaan initiatieven om studenten op te leiden tot IT’ers, maar de grote uitdaging is om studenten te koppelen aan het bedrijfsleven in de regio, om zo het talent binnen de regio te houden. Daarom worden er vanuit de IT Campus samenwerkingsverbanden opgericht met bedrijven uit bepaalde sectoren. Door in deze ‘boards’ te bespreken waar precies de problemen liggen, kan een duidelijke visie voor de sector worden ontwikkeld.

Ondernemerschap kun je beter doen dan leren
Ook Jacob-Jan van der Marel, onderwijzer bij Albeda, oprichter van Teachpreneur.net en verbonden aan de IT Campus, kwam aan het woord. Hij deelde persoonlijke ervaringen van hoe zijn studenten in de praktijk bezig zijn met ICT en ondernemerschap. Ze verkopen kleding online via Instagram, doen aan drop-shipping via bol.com of regelen stages tijdens het gamen. Naarmate studenten de skills ontwikkelen om kansen te identificeren, geïnspireerd worden, netwerken en de juiste onderzoekstools hebben, kunnen zij ondernemen.

Digitale geletterdheid
Vervolgens hield Paulo Moekotte een presentatie over mediawijsheid. Hij is werkzaam bij het ROC Twente en Praktor Mediawijsheid bij o.a. het Mediacollege in Amsterdam. Hij redeneerde dat (een gebrek aan) mediawijsheid als onderdeel van ICT-geletterdheid een potentiële aanjager is van een groeiende kansenongelijkheid tussen hoger en lager opgeleiden. Ook bij volwassenen is weinig aandacht voor mediawijsheid, wat effecten heeft in het sociaal en economisch domein, maar ook in het privédomein. Er is grote behoefte aan meer ICT-vaardigheden in het onderwijs. ICT-vaardigheden zoals computational thinking, het weten van wat de toegevoegde waarde is van ICT in het oplossen van problemen, moeten hierbij niet worden gezien kernvaardigheden, maar zijn complementair aan andere vaardigheden.

Lerende netwerken
Als laatste was het woord aan Dominiek Veen van Platform Talent voor Technologie (PTvT). PTvT houdt zich bezig met de uitvoering van de landelijke Human Capital Agenda ICT (HCA-ICT), die erop is gericht om voldoende goed geschoolde ICT-professionals op te leiden voor de Nederlandse arbeidsmarkt. De agenda kent drie actielijnen: het stimuleren van regionale samenwerking (MBO/HBO), het informeren en inspireren van scholieren (VO) en kennisdeling rondom nieuwe technologieën. Ook hier gaat het dus om het samenbrengen van partijen en het inspireren en aanleren van vaardigheden op jonge leeftijd bij scholieren. Voor de eerste actielijn sluit PTvT zich aan bij Katapult. Er wordt gewerkt aan het in kaart brengen van initiatieven, zodat partijen elkaar kunnen vinden, en er wordt onderzocht waarom de ICT-sector beperkt is aangesloten bij het onderwijs, om deze aansluiting vervolgens te kunnen verbeteren.

Vele veranderingen
In de discussie kwam naar voren dat er sprake lijkt te zijn van een ‘wicked problem’: de voorwaarden voor probleemoplossing zijn moeilijk te identificeren, veranderlijk en lijken soms tegenstrijdig. Er moet steeds worden gezocht naar aansluiting met de continu veranderende arbeidsmarkt. Het is van belang onderwijs te ontwikkelen gericht op complementaire (ICT-)vaardigheden en een ondernemende houding, dat studenten voorbereidt op deze arbeidsmarkt. Daar kan spelenderwijze in het primair onderwijs al mee worden begonnen, al waarschuwde Paulo Moekotte dat vooral analoge leesvaardigheden een goede voorspeller zijn voor ICT-geletterdheid. Voor ICT-geletterdheid van studenten is ook ICT-geletterdheid van docenten nodig, terwijl digitaliseringsagenda’s vaak nog vooral gaan om ICT-infrastructuur. De ontwikkelingen in de ICT gaan zo snel, dat het voor docenten bijna onmogelijk is de stof eerder te beheersen dan de studenten. Docenten krijgen daarom een meer ondersteunende en begeleidende rol dan een onderwijzende rol en niet moeten corrigeren maar reflecteren. Daarnaast vraagt ondernemend onderwijs om ondernemende docenten. Dit kan bijvoorbeeld bewerkstelligd worden door docenten een dag in week ruimte te geven om innovatief onderwijs te ontwikkelen of te ondernemen. Hoe hier ruimte voor gaat worden gemaakt in het onderwijs, is nog een open vraag voor de toekomst.

 

Vind hier de verslagen van de bijeenkomsten op 14 februari en 25 juni.