COMMIT kennissessie: ‘Meer aandacht voor het ‘leren leren’’

ICT en technologie spelen een steeds belangrijkere rol in het onderwijs. Daarnaast wordt kennis steeds toegankelijker en daarom komt er in het onderwijs meer nadruk te liggen op het aanleren van vaardigheden in plaats van kennis. ICT is dus niet alleen een didactisch middel, maar ook een belangrijk thema in het onderwijs. Digitale kennis is steeds meer een noodzaak voor de arbeidskracht van de toekomst. Tijdens een kennissessie met deskundigen op het gebied van onderwijsinnovatie werden deze ontwikkelingen besproken.

Op 25 juni 2019 werd de tweede kennissessie rondom ICT in het onderwijs georganiseerd door Birch in samenwerking met COMMIT/. In de reeks van drie kennis- en ontwerpsessies wordt besproken hoe kennis uit het COMMIT/-onderzoek kan worden toegepast in het beroepsonderwijs. Dit onderzoek richt zich op de betekenis van nieuwe ICT-toepassingen op het leer- en werkproces in het onderwijs en op de samenwerking tussen bedrijfsleven en instellingen. Dit werkt twee kanten op: enerzijds kan ICT worden toegepast om het onderwijs te verbeteren, anderzijds wordt het voor studenten en werkenden steeds belangrijker te leren werken met ICT.

Beide aspecten werden belicht in deze kennissessie die werd gehouden bij CODAM in Amsterdam. De moderator van de bijeenkomst was Marc van der Meer, bijzonder hoogleraar Onderwijsarbeidsmarkt aan de ReflecT, het onderzoeksinstituut van de Tilburg Law School.

Het wegnemen van barrières

Als eerste was het woord aan Viktor Bos van TechConnect. Deze publiek-private samenwerking werkt aan uitdagingen op het gebied van arbeidsmarkt en technologie in Metropoolregio Amsterdam. Hij beargumenteerde dat er verschillende barrières zijn voor mensen om voor een carrière in ICT te kiezen. Het doel van TechConnect is om deze barrières weg te nemen en zo in de komende 4 jaar 50.000 extra mensen te activeren om een baan in ICT te vervolgen. Van hun verschillende initiatieven werden er 2 besproken: TekkieWorden en TechGrounds. TekkieWorden is een online gids met opleidingen die opleiden tot een baan in de ICT op elk niveau (MBO, HBO en WO), die hulp biedt aan scholieren, ouders, loopbaanbegeleiders en jongerenwerkers.

TechGrounds is een franchise van de Brusselse tech-hub MolenGeek, een co-working space en codeerschool in de wijk Molenbeek. Door zo’n hub midden in de wijk te plaatsen, kunnen mensen worden bereikt die anders moeilijk de wijk uit komen. De insteek hierbij is niet “we komen je helpen”, maar “we hebben je nodig”, wat een andere reactie teweegbrengt. Een belangrijk aandachtspunt is nu om de initiatieven op te schalen naar regio’s buiten de stad Amsterdam.

Design thinking
Daarna was de vloer voor John Schobben van Onderzoekswerkplaats Gepersonaliseerd leren met ICT, waar veel aandacht is voor het onderzoekend ontwerpen van onderwijs. Door te kijken naar welke innovatiestrategieën niet werken, namelijk grootschalige, top-down strategieën, werd hij geïnspireerd om design thinking toe te passen in de ontwikkeling van onderwijs. Hierbij begint innovatie vanuit een expliciete vraag of probleem, waarna door middel van onderzoek en prototypes wordt gewerkt naar een oplossing. Docenten stellen dus zelf de vraag en docenten gaan zelf op zoek naar een antwoord.

Een voorbeeld van een van de projecten is een project met VR, waarbij docenten van de HAN een handleiding hebben opgesteld om VR lesmateriaal te maken. Omdat sommige dingen niet uit te leggen zijn in 2D, maar wel in 3D, kunnen de studenten op deze manier ‘dieper’ leren. Daarna werden de handleidingen ook gebruikt om studenten te leren hoe zij zelf VR content konden creëren.

Een ander project was de evaluatietoolbox, een verzameling van evaluatiemethoden, waarbij bij de ontwikkeling vanaf moment één studenten en docenten betrokken waren. Deze toolbox maakt het voor studenten leuker om te evalueren en stelt hen in staat meer te leren van fouten. Een valkuil van deze innovatiestrategie is dat er veel middelen worden gestoken in het ontwikkelen van lesmethoden, die vervolgens misschien weinig gebruikt gaan worden.

Alternatieve lesmethoden

De sessie werd afgesloten met een verhaal over CODAM door Lucas Vonk. Deze coding academy heeft het onderwijs georganiseerd op een voor Nederland unieke wijze. De studenten leren coderen door het maken van opdrachten in hun eigen tempo. Hierbij zijn geen instructies en ook geen deadlines, dus leren de studenten via trial and error en wordt er veel zelfstandigheid van ze gevraagd. Coderen leent zich bij uitstek voor deze manier van leren. CODAM richt zich voornamelijk op mensen die niet goed passen binnen het reguliere onderwijs. Tijdens de afsluitende rondleiding hebben wij zelf kunnen ervaren hoe goed de methode werd ontvangen bij de studenten, die straalden van het enthousiasme.

Aanhaken publieke partijen en focus op skills

In deze sessie was dus aandacht voor hoe het onderwijs verandert onder invloed van ICT, maar ook voor hoe we gaan voorzien in de grote vraag naar ICT-talenten. In de discussie kwam naar voren dat dit laatste een vraagstuk is voor zowel private als publieke partijen. Private partijen hebben een grote behoefte aan technisch geschoold personeel. TechConnect en CODAM zijn dan ook voornamelijk gefinancierd vanuit private partijen. Nu is het van belang dat publieke partijen aanhaken, omdat er ook kansen liggen voor oplossingen voor werkloosheid, afstand tot de arbeidsmarkt, economische zaken, etc. Een ander terugkerend thema was het ‘leren leren’. Door studenten zelf aan de slag te laten gaan met ICT, raken ze gewend aan het zelfstandig uitzoeken doen ze skills op die steeds belangrijker worden in ongeveer alle sectoren.

Meer weten over skills en de arbeidsmarkt? Lees hier ons artikel van 23 april 2019.

De vorige sessie vond plaats op 14 februari. Lees het verslag hier. Op dinsdag 2 juli 2019 heeft de derde en laatste kennissessie plaatsgevonden op de IT Campus in Rotterdam. Het verslag hiervan komt binnenkort online!