Blog: De schaduwzijde van de scale-up

Birch is actief in allerlei regio’s en sectoren. Veel regio’s en sectoren zien dat ‘hun’ oude bedrijven het moeilijk hebben en zoeken nieuwe bedrijvigheid. Bij voorkeur bedrijvigheid die werkt met de kennis van ‘hun‘ universiteiten en hogescholen. Om volume te bieden heb je naast start-ups ook scale ups nodig. Het pad van kennis naar start-up en vervolgens scale-up loopt vol onzekerheden. Als het lukt, zullen dit de gevestigde partijen worden, die op den duur weer uitgedaagd zullen worden door nieuwe start-ups. Daarbij is het van belang om zowel toegevoegde waarde als eventuele maatschappelijke kosten in overweging te nemen, zo betoogt UU promovendus en Birch-associate Chris Eveleens in onderstaand blog. Een hype is gemakkelijk na te lopen in de regio of de sector. Maar gelukkig ontstaat er nu steeds meer zicht op wat weloverwogen beleid is, passend bij het DNA van de sector, of het ecosysteem van de regio.

De schaduwzijde van de scale-up

Door: Chris Eveleens, associate bij Birch

Tijdens Capital Fest vorige maand werd bekendgemaakt dat het ministerie van Economische Zaken en het Europees Investerings Fonds samen een fonds van €100 miljoen opzetten voor scale-ups. Scale-ups beheersen al langer de dromen van beleidsmakers en ook de media schrijven er graag over. Het zijn dan ook mythische schepsels: slechts 1 op de 20 bedrijven is een scale-up en toch zorgen ze voor de helft van de banengroei. Maar als je scale-ups definieert als bedrijven die voor meerdere jaren extreem-snel-groeien, is het niet zo vreemd dat ze veel banen creëren.

Groei vasthouden

Tegelijkertijd krijg ik de indruk dat veel ondernemers in Nederland alweer een beetje klaar zijn met de term ‘scale-up’. Ik ook. Want hoe leuk het ook is om bedrijven succesvol te zien groeien en aan te merken als scale-up of gazelle, scale-ups zijn een slechte raadgever.

Eerder betoogde ik bijvoorbeeld al dat scale-ups vooraf niet te identificeren zijn. Pas als een bedrijf 3 achtereenvolgende jaren 20% groei heeft laten zien, kunnen we vaststellen dat het blijkbaar een scale-up was. En de kans dat die groei het volgend jaar wordt vastgehouden, is ongeveer net zo klein als de kans dat elk ander willekeurig bedrijf zich tot scale-up ontpopt.

Keerzijde van scale-ups

Bovendien zijn scale-ups onderdeel van een breder proces van succes en mislukkingen. Als je high-risk high-reward beloont, bijvoorbeeld met veel en goedkoop geld, zul je meer scale-ups creëren. Maar ook veel kostbare mislukkingen, die de nodige maatschappelijke kosten met zich meebrengen, zoals een ondernemer die thuis zit en investeringen die je kunt afschrijven.

Ook op sectoraal niveau bestaat er een mogelijke keerzijde van scale-ups. Als de groei voortkomt uit nieuwe waardecreatie, groeit het totaal aantal banen. Maar de groei van de scale-up kan ook ten koste gaan van banen bij of zelfs het voortbestaan van andere bedrijven. Denk aan de faillissementen van grote retailers de afgelopen jaren als gevolg van het succes van bedrijven als Bol.com en CoolBlue. In dat laatste geval is de scale-up misschien wel helemaal niet zo’n banenmotor als gedacht…

Voor de duidelijkheid, ik ben helemaal voor groeiende bedrijven. En er is niets mis met het beslechten van barrières voor groei. Maar de scale-up als ultiem doel klinkt meer als meedoen aan een hype dan overwogen beleid.”

Deze blog verscheen eerder als column in het Financieele Dagblad